Apolonia Gertruda Junosza-Załuska-Strömberg

Filolog, tłumaczka, lektorka uniwersytecka
09.02.1906 25.02.2005 Grudziądz

Biografia

Urodziła się w Grudziądzu i dzieciństwo spędziła w Brodnicy; od 13 roku życia uczyła się w szkole dla dziewcząt w Kościerzynie. W 1924 ukończyła gimnazjum w Warszawie, a następnie studiowała na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Poznańskiego. W 1930 obroniła pracę pt. 'Przyroda w twórczości Franciszka Karpińskiego' i uzyskała stopień magistra filologii.

Doktorat uzyskała w 1934 przedstawiając pracę pt. 'Poezja opisowa Dellille'a w Polsce' na Uniwersytecie Jagiellońskim, uzyskując wyróżnienie za najlepszą pracę roku. W 1936 zamieszkała w Warszawie, a po otrzymaniu stypendium wyjechała do Szwecji, gdzie do 1939 pracowała jako lektor języka polskiego na uniwersytecie w Uppsali, równocześnie tłumacząc ze szwedzkiego i pracując naukowo. Pierwsze prace translatorskie spłonęły na początku wojny w magazynach wydawnictwa Książnica Atlas w Warszawie.

W 1939 powróciła do Polski i udzielała lekcji z języka szwedzkiego; wybuch II wojny światowej zastał ją w Brodnicy. Ukrywając swoje wykształcenie, pracowała fizycznie i angażowała się w działalność konspiracyjną Armii Krajowej. Po zakończeniu działań wojennych została dyrektorem liceum w Brodnicy, lecz po kilku miesiącach zrezygnowała z tego stanowiska i przeniosła się do Krakowa, gdzie została lektorem szwedzkiego na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1946 otrzymała stypendium Ministerstwa Wychowania Religijnego i Oświecenia Publicznego w Warszawie i wyjechała do Uppsali, gdzie kontynuowała studia nad językami nordyckimi, szczególnie staroislandzkim. Od 1957 wykładała tam filologię skandynawską.

Na język polski przełożyła wiele klasycznych dzieł i sławnych sag islandzkich, m.in. wydaną w 1986 przez Ossolineum Eddę poetycką.

Była członkinią wielu stowarzyszeń naukowych, m.in.: Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie, Språkvetenskapliga Sällskapet w Uppsali i Samfundet för Nordisk Forskning w Sztokholmie. Zgodnie z jej ostatnią wolą spuścizna w postaci korespondencji, publikacji, dokumentów oraz rzeczy osobistych została przekazana do muzeum w Brodnicy.

Odznaczenia: W 1975 roku rząd Islandii za wkład w szerzenie kultury islandzkiej przyznał jej Krzyż Komandorski Orderu Sokoła Islandzkiego.

Zobacz pełny artykuł na Wikipedii

Osiągnięcia

Doktorat na Uniwersytecie Jagiellońskim (1934) z wyróżnieniem.
Lektor języka polskiego na uniwersytecie w Uppsali (do 1939).
Tłumaczka klasycznych dzieł i sag islandzkich; przekłady i Edda poetycka (1986, Ossolineum).
Lektor i wykładowca nordyckich języków; rozwijanie studiów nordyckich na Uppsali (od 1957).
Krzyż Komandorski Orderu Sokoła Islandzkiego (1975).

Ciekawostki

Jej korespondencja i materiały zostały przekazane do muzeum w Brodnicy.
Była członkinią kilku towarzystw naukowych, zarówno w Polsce, jak i w Szwecji.
W 1986 Ossolineum wydało polski przekład Edd y poetyckiej.

Udostępnij