Henryk ModestCzyż
Biografia
Henryk ModestCzyż urodził się 16 czerwca 1923 roku w Grudziądzu. W młodości spędził czas w Wilnie, gdzie rozpoczął naukę muzyki i założył wraz z kolegą Pocket Jazz, zespół grający na saksofonie w Gimnazjum Ojców Jezuitów.
W początkach okupacji zespół występował w znanej w Wilnie restauracji Biały Strahl. Wśród późniejszych wybitnych muzyków znaleźli się Marian Suchocki, Radomir Reszka i Jarosław Pacak. Jako żołnierz AK po udziale w operacji Burza (1944) został aresztowany i wywieziony do obozu w Kałudze.
Po wojnie studiował prawo i filozofię na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu (1946–1948), a także dyrygenturę (u Waleriana Bierdiajewa) i kompozycję (u Tadeusza Szeligowskiego) w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Poznaniu, którą ukończył w 1952 roku. Pracował jako dyrygent w Operze im. Stanisława Moniuszki w Poznaniu (1952–1953) i drugim dyrygentem Wielkiej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia (1953–1957).
W latach 1957–1960 i 1972–1980 pełnił funkcję kierownika artystycznego i pierwszego dyrygenta Filharmonii Łódzkiej; był także dyrygentem Opery w Warszawie (1961–1962) oraz kierownikiem artystycznym i pierwszym dyrygentem Filharmonii Krakowskiej (1963–1967). Od 1962 do 1966 prowadził klasę dyrygentury w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Krakowie. Wśród jego uczniów byli m.in. A. Pałka, Antoni Witi i Jerzy Salwarowski.
W latach 1971–1974 pełnił funkcję dyrektora muzycznego w Düsseldorfie. W tym samym okresie stworzył i prezentował popularny program telewizyjny Nie taki diabeł straszny, który w TVP1 popularyzował muzykę poważną w Polsce. W latach 1980–1995 prowadził klasę dyrygentury w Akademii Muzycznej w Warszawie. Do jego uczniów należeli Warcisław Kunc, José Maria Florêncio i Barbara Sobolczyk.
Występował na scenach niemal wszystkich krajów europejskich, Ameryki Południowej i Stanów Zjednoczonych, dyrygował orkiestrami filharmonii m.in. leningradzkiej, berlińskiej, sztokholmskiej i madryckiej. Nagrał szereg płyt dla firm Polskie Nagrania, Philips, Harmonia Mundi, Electrola i innych, które zdobyły międzynarodowe nagrody, w tym Grand Prix du Disque i nagrodę Edisona za nagranie Pasji Pendereckiego (Philips, 1967) oraz Grand Prix Mondial za kwadrofoniczne nagranie Raj i Peri Schumanna (Electrola, 1974). W swoim szerokim repertuarze mieściły się formy oratoryjne, muzyka klasyczna i współczesna. W 1966–1969 blisko współpracował z Krzysztofem Pendereckim, dyrygując prawykonaniami Pasji, Dies irae i Diabłów z Louduni. Zmarł w Warszawie i został pochowany na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera G-15-6).